Buitenland

Engeland
Dat Engeland een eiland is en niet verbonden met het vasteland, is niet alleen een geografisch gegeven, maar heeft ook consequenties voor het bier. Want terwijl de rest van de wereld is gezwicht voor de verleidingen van de ondergis­tende bieren, zijn de Engelsen trouw gebleven aan de oude bovengistende, de ales, waarvan vele verschillende soorten bestaan. Sterker nog: toen de grote brouwers hun bier wilden moderniseren, reageerden de consumenten massaal en overdonderend. En met succes.
Wij kunnen dat alleen begrijpen als we beseffen hoe belangrijk de pub is, de plaats waar bier gedronken wordt en waar het sociale leven van de Engelsen zich afspeelt. Ze moesten met hun geld een decimaal stelsel invoeren. Er kwam een Kanaaltunnel, maar er zullen nog heel wat jaartjes voorbij gaan voordat het ritueel van de pub overgaat in welk ander gebruik dan ook: veel traditionele ales zijn alleen geschikt voor de tap en worden niet in flessen verkocht; op zich al een garantie voor duurzaamheid. Toch vind je in Groot-Brittannië steeds meer lagers van de tap. De jongere generatie schijnt er dol op te zijn. En laten we niet vergeten dat bier in blik een rage is bij voetbalwedstrijden. Hoewel steeds meer onafhankelijke brouwerijen opgaan in grotere industriële groepen, houden talloze biersoorten hier stand. Ze verschillen van streek tot streek. Meer dan waar ook ter wereld moet de bierliefhebber van pub naar pub reizen om de schat aan bieren van dit land te proeven: hier weten ze wat traditie is!

Ierland
Ierland heeft de stout dan misschien niet helemaal uitgevonden, maar heeft hem wel over de hele wereld verspreid en dat weten bierliefhebbers te waarderen. Ierland is dan ook een van de grootste bier exporterende landen van Europa. Dat is natuurlijk voor een deel te danken aan de wereldberoemde brouwerij Guinness.

België
België is dan misschien niet zo'n groot land (iets meer dan 30.000 vierkante kilometer), voor bierliefhebbers is het een immens paradijs. Want alle soorten bier van de wereld zijn er te koop, plus alle soorten die alleen maar in België zelf te koop zijn zoals de gueuzes en rood bier. Volgens een gezegde uit Antwerpen zijn er 360 verschillende bieren in België, één voor elke dag. En de vijf resteren­de dagen zijn gereserveerd voor bieren die nog moeten worden uitgevonden! (In werkelijkheid bestaan er meer dan 1500 verschillende bieren!) Brussel kan zich zelfs laten voorstaan op het mooiste brouwershuis dat er is; het dateert van 1551 en huisvest de Confederatie van Belgische Brouwerijen. Sinds het begin van deze eeuw is het aantal brouwers behoorlijk afgenomen, maar de slordige 120 overgebleven actieve brouwerijen bieden nog altijd een mooie verscheidenheid van stijlen en smaken. Het meeste bier wordt verkocht in de 32.000 cafés die het land rijk is, maar dankzij een zorgvuldige, overvloedige productie van gebotteld bier is België ook de grootste op het gebied van de export. In het land van Gambrinus en Brueghel, die vele taferelen met schuimende kroezen hebben geschilderd, is bier onlosmakelijk verbonden met de levensstijl.

Duitsland
Omdat 40% van alle brouwers van de wereld er woont en omdat dit land al jarenlang het meeste bier drinkt (140 liter per inwoner per jaar), neemt Duitsland een bijzondere plaats in op de landkaart van de wereld. Maar laten we de cijfers eens naast ons leggen en ons even niet bezighouden met de immense taak om alle bieren te bespreken die Duitsland rijk is. Laten we eens kijken naar de plaats die het bier inneemt in het dagelijks leven - al eeuwenlang. Elke stad en zelfs bijna elk dorp, heeft een eigen brouwerij, een even herkenbaar onderdeel van het landschap als de kerk en de spaarbank. Bier is de spil waarom elk feest draait. Wij denken wel allemaal dat de Duitsers zo gedisciplineerd zijn, maar wat kúnnen ze feesten! Duitse bierbrouwers zijn minder fantasievol dan de Belgische en vooruitstrevender dan de Britse, maar zijn in de eerste plaats trouw aan hun regionale stijl. Dat wil zeggen dat de verschillen binnen een bepaald gebied maar heel klein zijn, maar tussen bijvoorbeeld Hamburg en Keulen opvallend. Concerns, zoals in andere bier producerende landen zijn ontstaan, zien we in Duitsland nog niet. Maar sinds de eenwording heeft men ook hier de voordelen ervan ontdekt. Toch zal het nog heel lang duren eer een Duitser een nationaal of zelfs een internationaal merk verkiest boven een bier dat bij hem om de hoek is gebrouwen. In 1516 vaardigde Wilhelm, keurvorst van Beieren, het beroemde ' Reinheitsgebot ' uit waarin de brouwers werd opgelegd uitsluitend gerst, water en hop te gebruiken. Dankzij deze wet, die nog steeds van kracht is, weten de Duitse brouwers zich beschermd tegen buitenlandse concurrentie want er mogen dus absoluut geen andere grondstoffen, zoals kruiden, suiker, vruchten, enz. worden toegevoegd!


Frankrijk
In een land waar zo veel wijn geproduceerd wordt, hangt het bier er maar zo'n beetje bij. Het wordt miskend en eigenlijk alleen maar gezien als dorstlesser. Alleen in de traditionele bierstreken ( Elzas, Lorraine, Vogezen, Vlaanderen, Artois ) in het noorden zijn de gebruiken en technieken bewaard gebleven. Dat is niet altijd zo geweest: in het land van de Galliërs waren talloze brouwerijen. Aan het begin van deze eeuw waren er nog meer dan 3000 en werd ook op boerde­rijen overal in Frankrijk, van het noorden tot Nice, van Limoges tot Toulouse en Bretagne, nog bier gebrouwen. Als gevolg van de industrialisatie zijn groepen gevormd en zijn de meeste brou­werijen verdwenen, behalve de grote jongens in het oosten van het land, die meer konden produceren en zich handiger opstelden op de markt. Er zijn niet meer dan circa dertig actieve brouwerijen over in Frankrijk, die trouwens een enorm contrast laten zien: aan de ene kant zijn er een paar gigantische fabrieken ( zoals de twee fabrieken van Kronenbourg en die van Heineken), aan de andere kant zijn er de onafhankelijke, middelgrote of ambachtelijke brouwers. Bij al deze bedrijven kan de liefhebber een paar mooie bieren ontdekken.
De laatste jaren zien we een hernieuwde belangstelling voor bieren in Frankrijk. Voor álle bieren: regionale specialiteiten, buitenlandse bieren, seizoenbieren... En ook cafébrouwerijen nemen in aantal toe.

Nederland
Het verhaal van Heineken is nog niet eens zo oud; het begint in 1864, toen Gerard Adriaan Heineken brouwerij de Hooiberg in Amsterdam kocht. Deze is wél oud: ze stamt uit 1592. Het geheime wapen van de jonge Heineken is dat hij een ondergistend bier stabiel weet te houden. Hij geeft het bier zijn eigen naam. Vanaf het begin loopt Heineken voorop bij alles wat nieuw is: in 1880 gebruikt hij een van de allereerste koelsystemen, en een leerling van Louis Pasteur, de Fransman Hélion, gaat voor hem op zoek naar een zuivere giststam. Deze wordt nog steeds gebruikt. Hij is ook een van de eerste brouwers die exporteert, met name naar Frankrijk ( vanaf 1880) en de VS ( vanaf 1933). De onvoorstelbare groei van het bedrijf is zonder enige twijfel te danken aan de briljante economische en commerciële inzichten van één man: Alfred Heineken, de kleinzoon van de oprichter. Toen hij in 1989 vertrok, na 47 jaar, liet hij een gigantisch concern achter. De Grolsche bierbrouwerij is gevestigd te Enschede. Een van de beste pilsners van Nederland wordt daar gebrouwen. De bekende beugelflessen geven het merk een heel eigen imago. De Britse Allied-groep heeft twee brouwerijen in Nederland: Oranjeboom in Rotterdam en De Drie Hoefijzers in Breda ( nu verenigd in de Verenigde Bier-brouwerijen). Deze bedrijven produceren lagers van allerlei merken, waarvan een aantal met veel succes wordt geëxporteerd.

Het Belgische Interbrew bezit de Dommelsch-brouwerij, die in internationale kennerskringen vooral bekend staat om haar heldere en toch vrij sterke Domina­tor ( 6% alcohol). In Nederland vinden we ook de enige niet-belgische trappistenbrouwerij: De Schaapskooi in Tilburg, opgericht in 1894. Ze maken drie bieren: dubbel ( 6,5%), tripel ( 8%), en quadrupel (10%). In het Limburgse Schinnen is de Alfa-brouwerij nog altijd in het bezit van de nakomelingen van de oprichter, Joseph Meens. Al zijn bieren zijn uitsluitend met mout en hele hopbellen bereid. De brouwerij beschikt over een eigen bron op 160 meter diepte. In Maastricht en de rest van Limburg zijn naast Alfa en De Ridder (Heineken-groep) nog vele onafhankelijke brouwerijen. Gulpener uit Gulpen is een van de oudste (1825); dit bedrijf is gespecialiseerd in niet-gepasteuriseerde lagers van grote kwaliteit. Niet ver van Maastricht vinden we Brand: deze brouwerij mag zich sinds 1971 Koninklijke Brouwerij noemen en is daar bijzonder trots op.

Het staat met grote letters op het etiket. Inmiddels is de brouwerij in handen van de Heineken-groep. Behalve vrij bittere pilsners heeft Brand een groot assortiment, waaronder Bocks in duitse stijl ( Brand Imperator).
Twee kleine Nederlandse brouwerijen hebben zich laten inspireren door de ween­se stijl en produceren koperkleurige, volle bieren: De Kroon in Brabant met Egelantier en Lindeboom in Limburg met Gouverneur. Ze brouwen ook klassieke pilsners.

Denemarken
Lange tijd hebben er twee Carlsberg-brouwerijen in Kopenhagen gestaan want Jacob Christen Jacobsen de oprichter had een tweede brouwerij voor zijn zoon laten bouwen, terwijl hij zelfs de baas bleef over de eerste. De twee brouwerijen gingen in 1906 samen. In 1970 kwam een fusie tot stand tussen Carlsberg en zijn aartsrivaal Tuborg. De nieuwe groep heeft 80% van de Deense markt in handen. Toch zijn beide bedrijven commercieel gezien autonoom. De grootste groei is echter in het buitenland te zien: de beide bedrijven zijn in meer dan 130 landen vertegenwoordigd en verkopen daar driemaal zoveel als in Denemarken zelf.

Tsjechië
Samen met Wenen en München is Bohemen de eerste streek waar ondergistend bier wordt gebrouwen. In Pilsen, waar al sinds het eind van de 15e eeuw een brouwerij staat, mondden de onderzoeken in 1842 uit in een goudkleurig, sterk schuimend en hoppig bier, het Urquell Pilsen. Dit wordt al gauw de internationale maatstaf voor alle bieren die wij 'pils' noemen. Na de val van het socialistische regime hebben buitenlandse brouwers (met name Heineken en Grolsch) geprobeerd de brouwerij van Pilsen over te nemen toen ze geprivatiseerd werd. Maar de stad en de staat hebben de handen ineengeslagen en kwamen met een oplossing, zodat deze nationale schat niet in buitenlandse handen kwam.

Ook beroemd om haar bier is de stad Ceské Budejocive, vroeger Budweis ge­naamd, waar de naam van het beroemde Budweiser vandaan komt. Het wordt gebrouwen door de firma Budvar. Het Tsjechische Budweiser is opvallend fruiti­ger dan zijn rivaal Pilsner Urquell.

Amerika
De Indianen van Amerika hebben echt niet op Columbus zitten wachten om te leren hoe ze gegiste dranken op basis van granen moesten maken. Bij de Inca's en de bewoners van de Andes gebruikte men maïs en in Amazonegebied maniok om alcoholhoudende dranken te maken die zowel tijdens riten als in het dagelijks leven werden gedronken. Heden ten dage zijn de bieren van Europese typen toonaangevend geworden, van Alaska tot Vuurland. De veroveraars van het Westen hebben al snel het bier van het lager-type, geïnspireerd op Tsjechische en Duitse bieren, tot universele dorstlesser gebombardeerd waardoor in Noord-Amerika gigantische concerns ontstonden. Hun monopoliepositie werd door de drooglegging alleen maar versterkt. Pas in de laatste jaren raken ze iets van hun macht kwijt nu sommige consumenten méér verlangen en slimme brouwers, van de Oostkust tot in Californië, bijzondere bieren in de handel brengen. Hierbij moeten we vooral denken aan Britse ale's. De bieren van Latijns Amerika, ook naar Duits voorbeeld, worden vooral gemaakt om voor weinig geld de dorst te lessen. De flesjes zijn vaak opvallender dan de smaak. Vaak mengt men maïs door de gerst, ter herinnering aan de tijd van voor de Conquistadores. Daardoor heeft het bier een rijkere smaak dan de bieren in Noord-Amerika.